Klussen onder

leiding van

een vioolexpert

Het was een langgekoesterde wens van Geertje van der Linden, collectiebeheerder bij Het Muziekinstrumentenfonds: “Met je eigen instrument op schoot onder leiding van een vioolexpert te weten komen waar je als musicus allemaal op kunt letten. Wat kun je zelf doen en wat laat je over aan de vioolbouwer? En vooral: zelf proberen. Vioolbouwer Maarten Bolten geeft dit soort workshops vaker aan leden van orkesten. We zijn heel blij dat hij dat ook bij ons wilde doen.”

Musici kunnen het zelf doen

“Er zijn best veel dingen die je zou moeten kunnen durven”, Maarten Bolten

Samen met de musici liep Maarten eerst alle losse onderdelen van instrument en stok na. Sleutels: soepel draaiend houden, als ze stroef gaan: eerst helemaal losdraaien, snaar eraf, knop uit de knoppenkast en op wrijvingsvlakken heel licht zeep, krijt of grafietpotlood 6b aanbrengen. Stapel: niet aankomen, wel regelmatig bestuderen of hij nog op zijn plek zit of misschien aan de wandel is, bijvoorbeeld door droogte. Als je vaker kijkt, ken je z’n plek. Toets: vooral checken: is die nog glad? De snaren werken als een soort vijl. Als er oneffenheden voelbaar zijn, ga naar je vioolbouwer. Goed om te weten is ook dat de toets deels zweeft en deels op de hals is gelijmd. Daartussen kan spanningsverschil ontstaan door luchtvochtigheid of temperatuur. En de kam – en hiermee is misschien wel de meeste winst te behalen -, staat die recht? Zo niet, zet hem voorzichtig recht.

Zelf? Maarten: “Ja, zelf. Veel musici vinden dat eng, maar op de juiste manier kun je dat heel goed zelf doen.”

Voelbare spanning

KRAK! “Dat geluid maakt me bang”, Anna Martirosian

Maarten pakt een meegenomen viool, verplaatst de kam en een voor een kunnen de musici oefenen. Op de viool van de vioolbouwer durven ze nog wel, maar als daarna hun eigen instrument op schoot ligt, is de spanning voelbaar.

Maarten: “Zorg dat je je instrument stevig en stabiel in je greep hebt. Ondersteun de kam goed met je vingers aan de onderkant, zodat hij niet om kan klappen. Een beetje bewegen kan echt geen kwaad. Bovendien: zo blijft de kam beweeglijk en is het eenvoudiger om hem een volgende keer juist te zetten.”

Een echte eye-opener

Voor sommige musici is het een eye-opener, andere zijn meer bedreven en checken of de manier waarop zij het altijd doen oké is. Ondertussen komen allerlei vragen op tafel. Over ingesleten snaren, vlekken op de kam, stroeve sleutels. Lavanya Vossen: "Ik vond het heel handig om te horen wat je moet doen bij een stroeve stemknop. Je kunt de knop zonder snaar een aantal keren stevig in het pengat draaien. Op de plek waar de knop erg heet wordt - dat voel je het best met je bovenlip - heeft de knop de meeste wrijving. Op die plek moet je krijt of grafiet aanbrengen."

“Het geeft me less and less stress”, Lola Jurakic

Magical instrument

Ook de strijkstok komt uitgebreid aan bod. “Een magical instrument”, aldus Maarten. “Met weinig onderdelen en dus heel belangrijk dat die in goede conditie is.” Zorg dat je de spanschroef niet te ver moet aandraaien, dat kan disbalans geven doordat de slof relatief ver naar achter komt. Laat dus op tijd opnieuw beharen. Het zilver omwindsel: belangrijk voor de balans. Kopplaatje: heeft een belangrijke beschermende functie. Als er ook maar iets mee gebeurt, ga naar de vioolbouwer voor een check.

Giulio Greci wil weten hoelang hars goed blijft. Zijn blok is nog lang niet op, maar voelt wat droog. Samen met Maarten bestudeert hij de hars. Aan vernieuwing toe, is de conclusie.

Nieuw onderhoudsboekje

Na afloop krijgen de musici een boekje mee van Het Muziekinstrumentenfonds waarin kort maar krachtig alle onderhoudsregels en do’s en don’ts zijn verzameld. Een nieuw boekje: Het Muziekinstrumentenfonds and the Art of Instrument Maintenance. Met overzichtelijk alle onderhoudsinformatie, info over reizen met je instrument, over de luchtvochtigheid, de onderhoudscontrole, wat te doen bij schade, etc. Én met de telefoonnummers van je contactpersoon en expert. Geertje: “Met harde kaft en vrolijke tekeningetjes. Je leest het zo door. En ideaal om in je koffer te steken en na te slaan op het moment dat je iets wil weten.”

Onderhoudsboekje aanvragen?

Musici die het boekje graag alvast willen hebben, kunnen het aanvragen. Stuur een e-mail naar Indy de Vries met je naam en adres. Dan sturen we je het boekje toe.

Ook meedoen aan een ‘klusworkshop’?

In het najaar volgen er nieuwe onderhoudsworkshops. Heb je een instrument in bruikleen en heb je interesse? Laat het weten aan Geertje van der Linden en stuur haar een e-mail.