Doorspelen
Dankzij het initiatief 'Doorspelen' van Het Muziekinstrumentenfonds worden instrumenten gekoppeld aan muzikanten die door oorlog of politieke onrust huis en haard en vaak ook een instrument hebben moeten achterlaten. Zo kreeg Artëm Melchakow van Wim Meurs een accordeon. En Khrystyna Kalina een viool van Claartje Asser. Op deze pagina leest u hun verhalen over de vreugde van het geven en ontvangen. De foto’s zijn onderdeel van de fototentoonstelling ‘Doorspelen’, die Marcel Bakker (fotograaf) en Thijs Peters (journalist) met Het Muziekinstrumentenfonds maakten.
Schenker accordeon
Wim Meurs (67)
‘De accordeon heb ik een jaar of tien geleden in een opwelling gekocht. Mijn vrouw had net een gitaar aangeschaft en ik wilde altijd wel accordeon leren. Ik speelde al andere instrumenten, een beetje viool, melodica en blokfluit bij ons in de kerkgemeenschap. Ik dacht: accordeon, dat lukt ook wel.’ Het aanvankelijke enthousiasme ebde weg. ‘Ik had geen les genomen, alleen zelf een beetje gefriemeld. Maar de tijd ontbrak’, zegt Wim die na zijn carrière als IT’er tegenwoordig motorrijlessen en autorijlessen geeft. Hij heeft nog geprobeerd om het instrument terug te verkopen aan de muziekzaak, maar die had daar geen oren naar, en op Marktplaats was ook weinig animo. Via-via kwam hij in contact met Het Muziekinstrumentenfonds en hoorde van de mogelijkheid om een instrument te schenken aan een vluchteling. ‘Ik dacht: hoe mooi zou het zijn? Ze hebben hem opgehaald en ik ben blij dat het instrument nu een goede bestemming heeft gevonden.’
Ontvanger accordeon
Artëm Melchakow (34)
‘Muziek is voor mij een eiland van rust’, vertelt Artëm Melchakow. In 2024 merkten Artëm en zijn vriend dat Jekaterinenburg in Rusland voor leden van de LHBTIQ+-gemeenschap niet langer veilig was. Ze vluchtten naar Nederland en kwamen, na een maand in het crisisopvangcentrum in Ter Apel, terecht in Krimpen aan den IJssel. Artëm woont nu ruim anderhalf jaar op een oude riviercruiseboot. Krimpen bevalt hem wel, maar de verveling en onzekerheid over zijn asielaanvraag maken dat de dagen lang zijn. ‘Soms ben ik wel depressief. Ik zou graag werken, maar dat is lastig. Ik moet eerst beter Engels en Nederlands leren’, vertelt Artëm die is opgeleid als IT’er en architect. Muziek is voorlopig een uitweg. ‘In Rusland speelde ik balalaika en bajan.’ Via zijn leraar Nederlands kwam hij erachter dat hij een instrument kon lenen. De accordeon kwam het dichtste bij de bajan, de Russische knoppenaccordeon. ‘Ik moet nog veel studeren.’ Dat is nu lastig, de houten wandjes in de hut van de boot laten al het geluid door. ‘Gelukkig heb ik vanaf maandag les. Ik hoop dat ik bij mijn docent voluit kan spelen.’
Schenker fluit
Adri Bertling-Bader (82)
‘Mijn man Adriaan was erg muzikaal en een heel goede amateurfluitist. Hij had ook nog steeds lessen en heeft eigenlijk tot op het laatst gespeeld. We waren vlak voordat hij overleed naar een concert in een kerkje in de buurt. Moest hij de fluitiste toch even vertellen dat het een beetje vals was. Hij had gelijk, dat gaf ze meteen toe. Bij dat kerkje is hij toen gevallen. Hij brak zijn heup en een paar weken later is hij overleden. Hij is 91 geworden’, vertelt Adri. De fluit is door haar man een jaar of twintig geleden gekocht. ‘Hij heeft hem toen laten restaureren, herinner ik mij.’ Aan de fluit kleven veel mooie herinneringen, maar na twee jaar staat ze hem graag af. Ik zag een oproep in een magazine van Het Muziekinstrumentenfonds om instrumenten te doneren. De fluit, die lag hier maar, want ik speel zelf alleen wat piano. Dus dit vond ik een mooie kans.’ Dat de fluit naar een vluchteling gaat is toepasselijk. Adri heeft zich in Ommen na haar pensioen als verpleegster achttien jaar lang ingezet voor vluchtelingenwerk en is nog steeds taalmaatje. ‘Ook Adriaan zou het echt mooi hebben gevonden dat zijn fluit bij zo’n lief meisje terecht is gekomen.’
Ontvanger fluit
Eva Domanskaya (12)
Eigenlijk had ze piano willen spelen, want daar had ze in Oekraïne al les in gehad. ‘Maar toen ik fluit hoorde, vond ik dat zo mooi dat ik dat ook wilde leren’, vertelt de twaalfjarige Eva. En ook al heeft ze maar een paar lessen gehad, volgens haar docent Rashid uit Kiev, die haar in het buurtcentrum les geeft, doet ze het goed. ‘In het begin is dwarsfluit spelen moeilijk. Je verbruikt veel lucht en beginners worden soms na vijf tot tien minuten een beetje duizelig’. Eva komt uit een muzikaal gezin. Haar vader is drummer en haar moeder speelde als violiste in een symfonieorkest. ‘Muziek geeft Eva en mij troost en helpt ons onze gevoelens te uiten’, vertelt Eva’s moeder Aleksandra. ‘Een nieuw leven beginnen in een ander land is niet gemakkelijk.’ Het helpt ook tegen de verveling, want Eva gaat pas na de zomer naar school. In tegenstelling tot de meeste Oekraïense vluchtelingen is Eva pas sinds mei 2026 in Nederland. Samen met haar moeder – haar vader moest achterblijven – vluchtte ze uit Chmelnytsky in West-Oekraïne waar het vanwege de Russische bombardementen niet langer veilig was.’
Schenker piano
Henk-Jan Spaander (68)
‘Mijn eerste vrouw speelde piano, maar die hebben we op een gegeven moment verkocht. Na mijn scheiding wilde ik weer een piano. Maar voor een echte moet je een pianostemmer laten komen. Te veel gedoe, dus ik heb deze elektrische gekocht’, vertelt Henk-Jan. Vol goede moed ging hij aan de slag. ‘Maar ik bleef toch elke keer weer steken bij boekje één.’ De piano stond daardoor lange tijd weer te verpieteren, terwijl Henk-Jan na zijn pensioen bij de hoogovens van Tata Steel vooral aan zijn motoren sleutelde. Hij geeft veel om muziek, nog steeds. Vroeger werd er in het gereformeerde gezin veel gezongen en er was een orgel. Henk-Jan speelde als kind ook nog trompet. ‘Ik kon echt aardig spelen in het jeugdorkest, maar ik had vreselijk last van plankenkoorts. Toen heb ik gezegd: ik stop ermee. Ik denk dus niet dat er aan mij een groot muzikant verloren is gegaan.’ Toen hij hoorde dat hij de piano kon schenken, vond hij dat veel mooier dan verkopen op Marktplaats. ‘Ik eet er geen boterham minder om.’ Als hij een filmpje ziet van Hoosam die op zijn oude piano speelt, komt er een grijns tevoorschijn. ‘Die heeft volgens mij zelfs boekje twee afgemaakt.’
Ontvanger piano
Hoosam Musa (31)
‘Na mijn studie natuurkunde in Soedan was ik naar Oekraïne gegaan om mijn master te halen. Ik was net twee semesters bezig toen de oorlog uitbrak’, vertelt Hoosam. Voor Afrikaanse studenten als Hoosam was het in het voorjaar van 2022 niet gemakkelijk om uit Oekraïne weg te komen. Ze kregen vaak geen plek in de treinen naar het westen. Toch lukte het hem uiteindelijk om weg te komen en belandde hij in Nederland waar hij door de Soedanese gemeenschap werd opgevangen. De elektrische piano die hij via Het Muziekinstrumentenfonds heeft gekregen staat in het appartement van een vriend waar andere Soedanezen samenkomen om muziek te maken. Het is ook de plek waar Hoosam zijn nummers schrijft. ‘In Soedan speelde ik voor Sounds of the City, een van de meest bekende bands. Ik kwam bij de band in 2018, als percussionist’, vertelt Hoosam. ‘Het was een revolutionaire band die protestliederen maakte tegen het toenmalige regime. Sommige van mijn bandleden hebben ook vastgezeten.’ Inmiddels speelt hij niet alleen met vrienden, maar treedt hij ook op, zoals in 2025 met het Nederlands Blazers Ensemble in TivoliVredenburg in Utrecht. ‘Muziek is de universele taal waarmee we liefde en harmonie kunnen verspreiden.’
Schenker viool
Claartje Asser (65)
‘Vroeger hoorde het bij je opvoeding om een instrument te spelen. Eerst blokfluit en dan een ander instrument. Viool leek mij wel mooi. Ik heb tot mijn 15e of 16e jaar vioolles gehad’, vertelt Claartje. ‘Maar ik wilde te veel. Hockeyen, tennissen. En ik had ook niet een al te leuke muziekjuf in Amstelveen. Die stond te stampen met de voeten als het niet goed genoeg ging. Toen heb ik de viool opgeborgen, maar nooit weggedaan.’ Ze heeft nog wel het bonnetje waarop staat dat haar vader de viool, oorspronkelijk uit 1929, voor achttienhonderdzestig gulden heeft gekocht. De viool stond al die jaren in de kast. ‘En toen werd Trees 90. Trees was een van de bewoonsters van het huis in Buitenveldert waar ik werk als activiteitenbegeleider. Ze was altijd bezig geweest met Het Concertgebouw en het conservatorium. Ze wilde voor haar verjaardag een bijdrage voor Het Muziekinstrumentenfonds. Ik zei meteen: ik heb volgens mij een veel leukere bijdrage, ik kan mijn viool uitlenen. Helaas is Trees net twee weken terug overleden, want ik had haar nog wel graag willen vertellen dat mijn viool nu bespeeld wordt door een meisje dat nu naar het conservatorium gaat.’
Ontvanger viool
Khrystyna Kalina (19)
‘Als je nichtje en je grote zus viool spelen, dan is het niet gek dat jij het ook wil. Ik vond het meteen leuk.’ Khrystyna vertrok met haar moeder, zus en nichtje een maand na het uitbreken van de oorlog uit Odessa; eerst naar Roemenië, daarna naar Nederland. ‘Er was een bom naast ons huis gevallen en onze vader, die bij defensie werkte, wilde dat we weg zouden gaan.’ Hij bleef zelf achter en overleed twee jaar terug aan hartfalen. De viool was meegekomen, ‘dat was het eerste wat we inpakten’. Bij lessen in Nederland bij violiste Judith van Driel, bleek dat haar oude viool haar spel niet goed aankon. Via Judith kwamen ze in contact met Het Muziekinstrumentenfonds. Tussen haar en de viool die ze nu leent, klikte het meteen. ‘Ik viel meteen voor het diepe geluid.’ In een fotostudio vlak bij haar opvangplek oefent ze nu vier uur per dag. Nadat ze slaagde voor het Sweelinck College in Amsterdam, is ze nu toegelaten tot het Utrechts Conservatorium waar ze, als ze het collegegeld bij elkaar krijgt, in september hoopt te beginnen. Ze speelt ook in het Jeugdorkest Nederland. ‘Tweede viool. Dat vind ik ook het fijnste.’ Het is geen gebrek aan ambitie. ‘Ik ben wel goed hoor’, zegt ze met een lach. ‘In Oekraïne speelde ik meestal eerste viool, maar als ik niet in de spotlight sta, dan kan ik helemaal in de muziek opgaan.’
Schenker viool
Rien Cooijmans (78)
‘Ja, dat schrammetje, dat is dus van het ongeluk’, vertelt Rien als hij de kist openklapt. Hij had zijn viool eerder uitgeleend aan de Oekraïense Renata, die aan het conservatorium in Groningen studeerde. Hij heeft haar nog ontmoet en horen spelen. Renata kwam in 2024 bij een auto-ongeluk op familiebezoek in Oekraïne om het leven. De viool overleefde het ongeluk en werd door haar moeder teruggebracht. Rien heeft de viool opnieuw uitgeleend. Rien speelt zelf vanaf zijn zevende. ‘Op de middelbare school was ik concertmeester van het orkest. Mijn muziekleraar zei: jij moet naar het conservatorium. Maar dan moest ik zoveel oefenen, daar had ik geen zin in. Ik ging liever zingen.’ Jaren later, op een barbecue bij vrienden, sprak hij iemand die een viool wilde verkopen. ‘ik heb hem meteen gekocht, voor denk ik 1.500 gulden. Toen ik hem liet taxeren bleek hij 8.000 euro waard te zijn.’ Door zijn werk als huisschilder en later als vakantieparkbeheerder in Frankrijk moest hij de viool opgeven. ‘Vijf minuten, langer trok ik het niet met mijn schouders.’ Op NPO Klassiek hoorde hij een oproep van pianiste Anna Fedorova om instrumenten aan vluchtelingen te schenken of uit te lenen. ‘Ik was er nog niet aan toe om hem te verkopen, maar ik vind het wel fijn dat hij gebruikt wordt door iemand die hem hard nodig heeft.’
Ontvanger viool
Mariia Kalina (25)
‘Met een viool is het net zoals Harry Potter een toverstaf kiest, je kunt niet zomaar elke viool kiezen, maar je moet voelen dat hij bij je past’, vertelt Mariia uit Odessa. Van haar docenten kreeg ze al jaren te horen dat ze haar oude viool waarop ze sinds haar elfde speelde, echt was ontgroeid, maar ze wilde nergens anders op spelen. Uiteindelijk ging ze overstag. Toen projectleider Ben Cartens van Het Muziekinstrumentenfonds met twee vioolkoffers langskwam bij de opvang – een voor haar en een voor haar zusje – koos ze intuïtief voor deze viool in een kist met stickers van de Oekraïense vlag. ‘Toen ik de kist opende, zag ik allerlei doekjes en hoe goed hij verzorgd was.’ Later pas kreeg ze door dat de viool eerder door een andere overleden Oekraïense was bespeeld. ‘Renate, ik kende haar naam. We hebben in dezelfde orkesten gespeeld, maar nooit tegelijk. Ik ken weinig Oekraïense violisten die zo goed zijn’. Toen Maria ontdekte dat ze op dezelfde dag als Renate geboren was, ging er schok door haar heen. ‘Ik voel nu een soort verplichting om haar werk voort te zetten’. Maria is inmiddels afgestudeerd aan het conservatorium in Utrecht. Ze speelt graag in orkesten. ‘Maar ik heb mij echt gevonden in het lesgeven. Ik geef hier in de opvang nu aan vier Oekraïense kinderen les. Het is zo geweldig om te zien hoe ze zich ontwikkelen’
schenk uw instrument aan een vluchteling
Sinds 2022 zamelt Het Muziekinstrumentenfonds instrumenten in voor ontheemde musici die een instrument nodig hebben. Door het beschikbaar stellen van een passend instrument geven we ze een ongelooflijk belangrijke houvast. Heeft u ook een instrument dat een nieuwe bestemming verdient, of kent u vluchtelingen die graag een instrument zouden willen spelen? Of draagt u dit project een warm hart toe en wilt u financieel steunen? Kijk voor meer informatie op deze pagina.
Mail of bel
projectleider
Ben Cartens
