Bondgenoot van de
Hendrik Jacobs Foundation
In de context van deze tekst is het grappig te bedenken dat ik als vioolspelend jongetje door mijn ouders werd meegenomen naar het Gemeentemuseum in Den Haag. Daar hingen strijkinstrumenten in vitrines, eeuwen geleden in Nederland gebouwd.
Ik kan me goed het gevoel herinneren dat opkwam bij het zien van die doorleefde instrumenten: een mix van respect en bewondering, maar ook een vleugje melancholie, veroorzaakt door mijn fantasie over wat die instrumenten en hun eigenaren zouden hebben meegemaakt gedurende tien tot vijftien generaties sinds de trotse maker ze aan de eerste koper had overgedragen. Nu hingen ze daar onaantastbaar alsof ze het eeuwige leven hadden gekregen, weliswaar in doodse stilte.
onderbelicht
Vioolbouwer Hubert de Launay had tijdens zijn vioolbouwopleiding in Engeland van alles geleerd over de oude Italiaanse, Franse en Engelse vioolbouwmeesters. Het verbaasde hem dat er zo weinig te vinden was over de vroege Nederlandse vioolbouw. ‘Dan maar een studiereis naar Nederland’ dacht hij. Hij had een paar klasgenoten enthousiast weten te maken en nam ze op sleeptouw naar het Gemeentemuseum. Daar kregen ze toegang tot de kelders, waar de instrumenten ondertussen al decennia lagen opgeslagen. Het was een belevenis die gekenmerkt werd door verbazing en ongeloof. Verbazing over de pracht en kwaliteit van de instrumenten die in de 17e en 18e eeuw in Nederland waren gebouwd door makers als Jacobs, Rombouts, Verbeek, Kleynman, Van der Sijde, Cuypers.... En ongeloof: het was voor de jonge bouwers onbegrijpelijk dat deze rijke historie van de Nederlandse vioolbouw zo onderbelicht was gebleven.
Hubert liet het er niet bij zitten. Vanaf dat moment was het zijn missie om die rijke nationale historie van onze vioolbouw de plek te geven die het verdiende binnen de internationale vioolbouwgeschiedenis.
bondgenoot
De wegen van Hubert en mij kruisten zich sindsdien regelmatig. Als Hoofd Collectie bij Het Muziekinstrumentenfonds kon ik Hubert toegang verlenen tot onze omvangrijke collectie oud-Hollandse instrumenten met een aantal zeer bijzondere en zeldzame exemplaren. Hubert heeft mij wel eens toevertrouwd dat de Gijsbert Verbeek-viool (Amsterdam, 1682 met origineel etiket) hem deed besluiten om een boek te gaan schrijven over de Nederlandse vioolbouwgeschiedenis. Het fonds kocht de viool nadat die uit het niets op een veiling in Londen was opgedoken. Dankzij het originele etiket wierp deze viool ineens licht op een bouwer van wie het bestaan tot dan toe in nevels gehuld was geweest. Dit instrument deed Hubert beseffen dat met intensief onderzoek nog veel meer boven water zou moeten kunnen komen. Hij vond in Het Muziekinstrumentenfonds, en zeker ook in mij persoonlijk, een bondgenoot.
In 2020 richtte Hubert de Hendrik Jacobs Foundation op. Jacobs was de nestor van de Amsterdamse vioolbouwschool die rond 1650 ontstond. De stichting zal de komende jaren talloze instrumenten onderzoeken en vergaand archiefonderzoek verrichten. De informatie zal gebundeld worden in een boek over de vroege Nederlandse vioolbouw, waardoor die in ere hersteld kan worden en toegankelijk zal zijn voor een breed publiek. Het zal niemand verbazen dat ik de uitnodiging van Hubert om tot het bestuur toe te treden, met beide handen heb aangegrepen. Deze samenwerking hebben we dan toch nog aan het Gemeentemuseum te danken!
Het Muziekinstrumentenfonds & Erfgoed
Het Muziekinstrumentenfonds erkent de waarde van zowel oude als nieuwe instrumenten, het cultureel erfgoed van vandaag en morgen. Het behoud van Nederlands cultureel erfgoed is dan ook één van de doelstellingen van het fonds. De, men mag wel zeggen, museale collectie ligt niet in een museum, maar wordt dagelijks door honderden musici gebruikt! In Nederland zijn vanaf de 17e eeuw belangrijke vioolbouwers werkzaam geweest.
Ook de collectie van Het Muziekinstrumentenfonds bevat circa 40 zeldzame oud-Hollandse strijkinstrumenten en wordt zowel in binnen- als buitenland daarom zeer gewaardeerd. Daarnaast plaatst Het Muziekinstrumentenfonds met enige regelmaat bouwopdrachten bij hedendaagse Nederlandse bouwers. Deze instrumenten worden het cultureel erfgoed van morgen. Het fonds zorgt er dus voor dat oude en nieuwe instrumenten behouden blijven in Nederland voor toekomstige generaties.