Mijn NMF

loginForm
 

Informatie

Een cellostrijkstok, gebouwd door F.N. Voirin, Parijs ca. 1870. Octogonale stang, ebben slof, zilvermontuur.

Details

  • Bouwplaats:Parijs
  • Bouwjaar:± 1870

Bouwer

François Nicolas Voirin

Loopbaan

François Nicolas Voirin behoort tot een van de meest legendarische Franse strijkstokkenmakers uit de negentiende eeuw. Hij was vernieuwend, werkte verfijnd en verbeterde zichzelf onophoudelijk. Zijn oeuvre is zonder meer indrukwekkend te noemen. Voirin wordt nog steeds gezien als referentie voor de mate van verfijning waarin een strijkstokkenmaker werkt. ‘Voirin’ is synoniem geworden voor ‘elegant, slank en harmonieus’.

François Nicolas werd in 1833 als zoon van François Voirin en Anne-Marguerite Desalle geboren in het Noord-Franse plaatsje Mirecourt, bakermat van de Franse vioolbouw en strijkstokken cultuur. Zijn vader had een baan als tuinman en werkte daarnaast bij een orgelbouwer. Zijn moeder was de jongste nicht van Jean Baptiste Vuillaume. Toen François Nicolas twee was, werd zijn broer Joseph geboren. Ook Joseph zou, zij het veel minder succesvol dan zijn broer François Nicolas, strijkstokkenmaker worden. Zijn twee andere broers, Charles en Louis werden vioolbouwers

François Voirin begon zijn loopbaan in 1845 bij strijkstokkenmaker Jean Simon, eerst als leerling en later als volleerd strijkstokkenmaker. Bij elkaar zou Voirin tien jaar bij Jean Simon blijven. Over Jean Simon en zijn werk is weinig bekend. Dat komt waarschijnlijk doordat zijn vader Pierre Simon veel invloed had op het werk van zijn zoon Jean, want zelfs nadat Voirin in 1855 naar het atelier van Jean Baptiste Vuillaume was vertrokken, maakte hij nog steeds strijkstokken naar het model van Pierre Simon.

Jean Baptiste Vuillaume was in zijn vakgebied een ongeëvenaard multi-talent; perfecte kopiist, vernieuwer en inspirator. François Voirin werd al snel door zijn ideeën gegrepen en begon de modellen van Vuillaume te maken. Dit zou hij, naast zijn eigen modellen nog jaren blijven doen. Voirin ontwikkelde zich echter ook verder; tegenwoordig leeft er onder experts een breed gedeelde opvatting dat niet alleen de beste ‘Vuillaume’ strijkstokken door François Voirin werden gemaakt, maar ook dat veel innovaties waar Vuillaume bekend om staat, mogen worden toegeschreven aan Voirin.

Aanvankelijk klikte het goed tussen Vuillaume en Voirin. Zo kreeg Viorin al snel de supervisie over verschillende strijkstokkenmakers die in het grote atelier van Vuillaume werkten. De strijkstokken van Voirin werden door Vuillaume vaak uitgekozen om er zijn befaamde ‘slof met lens en foto’ voor te maken (dat was een slof die een micro-foto van Vuillaume verborg en die pas zichtbaar werd door een lensje in het parelmoeren oog). Voirin maakte daar talloze exemplaren van. Ook roemde Vuillaume hem regelmatig als zijn assistent bij de strijkstokken die hij instuurde naar tentoonstellingen. Na enkele jaren onderbrak Voirin zijn tijd bij Vuillaume en ging leiding geven aan het atelier van de gebroeders Laberte. Daarna kwam hij weer terug bij Vuillaume. Hij trok zelfs met zijn gezin bij hem in huis. Aan de goede relatie tussen die twee kwam na vijftien jaar een einde. De twee persoonlijkheden botsten steeds vaker. Waar strijkstokkenmakers altijd stil naast elkaar werkten, vulden hun ‘heftige woordenwisselingen het atelier nu regelmatig’. François Voirin vertrok in 1870.

François Voirin was in 1859 getrouwd met Anne-Thérèse Magnié. Met haar kreeg hij drie dochters. Na de breuk met Vuillaume kon het gezin niet langer bij Vuillaume blijven inwonen. In het centrum van Parijs begonnen zij in 1870 een eigen atelier. Eerst runde Voirin het atelier samen met Anne-Thérèse, maar in 1872 kwam Louis Thomassin bij hen werken. In 1876 voegde Joseph Alfred Lamy zich erbij. Zij vormden een hecht groepje en werkten er jaren als vrienden samen. De strijkstokken die zij maakten verschilden niet erg van elkaar. Ze hebben met elkaar gemeen dat het verfijnde modellen zijn. In 1885 stierf Voirin onverwacht. Hij was 51 jaar oud. Geholpen door Louis Thomassin, zette de weduwe Anne-Thérèse het atelier nog enkele jaren voort. Thomassin bleef bij haar werken tot hij vijf jaar na de dood van Voirin vertrok om een eigen atelier te beginnen. Zonder goede vakmensen bleef het atelier niet lang overeind en moest Anne-Thérèse rond 1892 definitief de deuren sluiten.


Werk en invloed

In de begin jaren was er weinig verschil te zien tussen de strijkstokken van Pierre Simon en die van François Nicolas Voirin. Die waren zo goed dat hij daar zelfs mee doorging toen hij al voor Jean Baptiste Vuillaume werkte. Dat zag Vuillaume kennelijk ook want er zijn verschillende, door François Voirin gemaakte strijkstokken van het Pierre Simon model bekend, waar Vuillaume zijn eigen brandstempel op liet zetten.

.

Na 1855 begon François Voirin met het maken van het model dat Jean Baptiste Vuillaume had ontwikkeld; strijkstokken met sloffen waarvan de kanten afgevlakt waren. Dat gaf de maker meer vrijheid tot eigen detaillering en niet onbelangrijk; het leverde gewichtsbesparing op. Op basis daarvan ontwikkelde Voirin een slof die nòg lichter was. Dat bereikte hij door alle metalen delen en de parelmoeren onderschuif weg te laten. Daarmee greep hij terug op zijn illustere voorganger Tourte. Hij noemde het zijn ‘Alard’ model, vermoedelijk omdat hij het samen met zijn neef, de violist Delphin Alard had bedacht. Verder koos hij hout dat zo sterk en buigzaam was dat hij de strijkstok dunner kon maken dan zijn voorgangers deden. Ook de kop van de strijkstok maakte hij kleiner. Deze verfijningen werkte hij soms zover door dat zijn strijkstokken heel erg kwetsbaar werden. Die kwetsbaarheid verergerde nog verder toen Voirin zijn strijkstokken ook nog eens anders ging buigen; de kromming legde hij heel ver naar voren, net achter de kop. Daarmee nam de speelbaarheid van de strijkstok weliswaar toe, maar bij het ver aanspannen kwam er te veel kracht op het voorste, dunste gedeelte te staan waardoor de stok snel brak.

Na vijftien jaar voor Vuillaume en anderen gewerkt te hebben, had hij zijn eigen ‘handschrift’ wel klaar. Ook al verschilden zijn strijkstokken wat van elkaar, toch waren ze allemaal onmiskenbaar ‘Voirin’.

In de periode tussen 1870 en 1880 maakte hij steeds meer strijkstokken die hij voorzag van kostbare materialen zoals ivoor, schildpad en goud. Soms met de initialen van zijn opdrachtgevers of kopers. Ook het hout dat hij voor deze strijkstokken koos was van uitzonderlijke kwaliteit. Met een klantenkring die zich dit kon veroorloven is het aannemelijk dat deze periode voor hem zeer succesvol was. Zijn goud gemonteerde strijkstokken zijn legendarisch van verfijning en kwaliteit. Na zijn dood werd François Voirin op de ‘Universal Exhibition’ van Antwerpen geëerd met een Gouden Medaille.

Vanaf 1870 was zijn stempel ‘F.N. Voirin à Paris’. Na zijn dood ging zijn weduwe nog lang door met het gebruiken van zijn naam. Zij kocht strijkstokken van anderen, waaronder Joseph Alfred Lamy en van Charles-Nicolas Bazin en voorzag ze van de oude brandstempel van Voirin. Deze ‘weduwe-voirin’ strijkstokken zijn lang zo goed niet als de strijkstokken die François zelf gemaakt had.

François Voirin heeft strijkstokken gemaakt voor S.A. Deroux, Gand & Bernardel, Hill en Chardon. De invloed die Voirin op de wereld van de Franse strijkstokkenmakers heeft gehad is groot. Zijn werk gold als referentiepunt voor latere bouwers. Meer direct was zijn invloed zichtbaar in het werk van Charles Peccatte, Charles-Claude Husson en Charles Nicolas Bazin. Het is veelzeggend dat zijn tijdgenoten hem al de ‘moderne Tourte’ noemden. Zijn strijkstokken zijn ook nu nog zeer gezocht en kostbaar.


Bronnen <

Millant B., Raffin J.F., 2000, l`Archet: les archetiers Francais 1750-1950.
Vatelot E.,1976, Les Archets Français, Nancy
Vannes R., 1999, Dictionaire Universel des Luthiers, Spa
Haine, M. ,2013, Les Marques de fabrique des facteurs d’instruments de musique déposé au greffe de Tribunal de commerce de Paris. zp.
Tarisio, Cozio, digital Archive, geraadpleegd 2019

meer informatie over de bouwer en diens instrumenten.

Historie

Deze strijkstok is afkomstig uit de beroemde ‘collectie Max Rodriguez’, bestaande uit een viertal Italiaanse meesterinstrumenten en zestien waardevolle strijkstokken. In 1992 werd de Rodriguez-collectie aan het NMF in bruikleen gegeven. In 1997 besloot de eigenaar om vrijwel alle instrumenten aan onze stichting te schenken. Het is nog steeds de grootste schenking die ooit aan onze stichting is gedaan. De stok is achtereenvolgens in bruikleen gegeven aan Ilonka van den Bercken, René Berman, Janneke Weijermans, Jozien Jansen en Marc van den Munckhof. Sinds 2017 speelt Geneviève Verhage met deze strijkstok.

Bespeler